Một số kết quả trong triển khai thực hiện Luật Chăn nuôi, Luật Thú y trên địa bàn tỉnh

Qua 10 năm thực hiện Luật Thú y năm 2015 và nhiều năm triển khai Luật Chăn nuôi năm 2018, tỉnh Lạng Sơn đã từng bước hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đẩy mạnh tuyên truyền, kiểm tra, giám sát và phòng, chống dịch bệnh; qua đó góp phần phát triển chăn nuôi theo hướng an toàn, bền vững, bảo đảm an toàn thực phẩm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý

Ngay sau khi Luật Thú y năm 2015 và Luật Chăn nuôi năm 2018 được ban hành, tỉnh Lạng Sơn đã quan tâm chỉ đạo triển khai thực hiện, đồng thời ban hành nhiều văn bản cụ thể hóa các quy định của pháp luật, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Trong giai đoạn 2016 - 2026, tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, kế hoạch, quyết định liên quan đến công tác phòng, chống dịch bệnh động vật; công tác tiêm phòng vắc xin; công tác kiểm dịch động vật, kiểm soát giết mổ, vệ sinh thú y; quản lý giống vật nuôi, thức ăn chăn nuôi, môi trường chăn nuôi và phát triển chăn nuôi bền vững.

Hội đồng nhân dân tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 22/2022/NQ-HĐND ngày 10/12/2022 quy định chính sách hỗ trợ rủi ro trong công tác tiêm phòng gia súc trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2022 - 2030; Nghị quyết số 07/2026/NQ-HĐND ngày 16/4/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 22/2022/NQ-HĐND nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện công tác tiêm phòng, phòng, chống dịch bệnh động vật. Đồng thời, Hội đồng nhân dân tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 02/2026/NQ-HĐND ngày 26/3/2026 về một số chính sách hỗ trợ đầu tư vào nông nghiệp trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 – 2030, góp phần khuyến khích đầu tư, phát triển sản xuất nông nghiệp, trong đó có lĩnh vực chăn nuôi, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp. 

UBND tỉnh đã ban hành quy định về mật độ chăn nuôi trên địa bàn tỉnh đến năm 2030, tạo cơ sở quản lý hoạt động chăn nuôi phù hợp với điều kiện thực tế và định hướng phát triển bền vững.

Song song với hoàn thiện chính sách, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật được triển khai rộng khắp. Toàn tỉnh đã tổ chức 349 lớp hội thảo, tập huấn, thu hút 19.425 lượt người tham gia; xây dựng, phát sóng 20 chuyên mục truyền hình; đăng tải 3.176 lượt tin, bài trên các trang thông tin điện tử; phát hành 33.860 tờ rơi, treo 2.370 pa-nô, áp-phích và tổ chức hơn 26.300 lượt tuyên truyền, hướng dẫn trực tiếp cho người dân, cơ sở sản xuất, kinh doanh. Có 15.044 lượt tổ chức, cá nhân ký cam kết chấp hành các quy định của pháp luật về thú y.

Qua đó, nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của người chăn nuôi, các cơ sở sản xuất, kinh doanh từng bước được nâng lên, tạo chuyển biến tích cực trong phòng, chống dịch bệnh, bảo đảm an toàn thực phẩm và phát triển chăn nuôi.

Quản lý nguồn gen, phát triển chăn nuôi theo hướng bền vững

Trong giai đoạn 2021 - 2024, tỉnh đã triển khai đề tài nghiên cứu “Nghiên cứu bảo tồn và phát triển nguồn gen giống vịt cổ xanh Lạng Sơn”, qua đó điều tra, đánh giá hiện trạng chăn nuôi, xây dựng đàn hạt nhân, đàn giống sinh sản và mô hình bảo tồn, phát triển giống vịt cổ xanh.

Đối với giống gà 6 ngón Mẫu Sơn, nhiệm vụ khoa học và công nghệ giai đoạn 2023 - 2026 đã xác định được các điểm đột biến đặc trưng liên quan đến tính trạng 6 ngón, tạo cơ sở khoa học cho công tác chọn lọc, bảo tồn và phát triển nguồn gen đặc sản của địa phương.

Bên cạnh đó, tỉnh tiếp tục lưu giữ và phát triển các giống vật nuôi bản địa có giá trị như gà Vạn Linh, lợn đen bản địa, ngựa bạch và một số nguồn gen vật nuôi địa phương khác. Đây là những nguồn gen có khả năng thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học, tạo sinh kế và nâng cao giá trị sản xuất cho người dân khu vực nông thôn, miền núi.

Công tác quản lý điều kiện chăn nuôi cũng từng bước được tăng cường. Đến hết tháng 6/2026, toàn tỉnh có 07 cơ sở chăn nuôi trang trại quy mô lớn đã được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện chăn nuôi. Các cơ sở từng bước đầu tư hoàn thiện chuồng trại, vệ sinh thú y, bảo vệ môi trường, an toàn sinh học và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Chủ động phòng, chống dịch bệnh, hạn chế thiệt hại cho người chăn nuôi

Một trong những kết quả nổi bật trong quá trình thực hiện Luật Thú y là tỉnh đã duy trì tương đối đồng bộ các biện pháp phòng, chống dịch bệnh động vật từ tỉnh đến cơ sở.

Hằng năm, UBND tỉnh ban hành kế hoạch phòng, chống dịch bệnh động vật, bố trí kinh phí mua vắc xin, hóa chất, vật tư phòng, chống dịch, giám sát dịch bệnh, lấy mẫu xét nghiệm, tuyên truyền, tập huấn, tổ chức tiêm phòng và xử lý ổ dịch khi phát sinh.

Công tác tiêm phòng được triển khai đồng bộ từ cấp tỉnh đến cơ sở, tập trung đối với các bệnh như: Lở mồm long móng, Viêm da nổi cục trên trâu bò, Dịch tả lợn Châu Phi, bệnh Dại động vật, Cúm gia cầm và một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác. Công tác giám sát dịch bệnh động vật được triển khai thường xuyên thông qua hệ thống thú y các cấp. Hoạt động giám sát chủ động, giám sát bị động, lấy mẫu xét nghiệm và theo dõi tình hình dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm được thực hiện theo quy định.

Đặc biệt, công tác phòng, chống bệnh Dại được triển khai thường xuyên, với sự phối hợp giữa ngành nông nghiệp và ngành y tế. Trong giai đoạn 2016 - 2026, tỉnh đã tổ chức trên 405 lớp tập huấn về phòng, chống dịch bệnh động vật, với hơn 20.200 lượt người tham gia; tổ chức 28 phiên chợ khuyến nông, thu hút khoảng 45.000 lượt người; phát hơn 40.000 tài liệu, tờ rơi tuyên truyền.

Số lượng chó, mèo được tiêm phòng bệnh Dại duy trì khoảng 40.000 - 50.000 con/năm. Năm 2025, toàn tỉnh tiêm phòng được 49.417 con; đến ngày 15/9/2026 đã tiêm được 35.801 con, dự kiến cả năm đạt khoảng 40.000 con.

Tỉnh cũng đã hỗ trợ khoảng 565 triệu đồng trong giai đoạn 2022 - 2025 để xây dựng vùng an toàn dịch bệnh Dại cấp xã. Đến nay, có 09 xã, phường, thị trấn được công nhận vùng an toàn dịch bệnh Dại cấp xã.

Xây dựng cơ sở, vùng an toàn dịch bệnh gắn với phát triển chăn nuôi hàng hóa

Việc xây dựng cơ sở, vùng an toàn dịch bệnh được tỉnh quan tâm nhằm nâng cao năng lực phòng, chống dịch bệnh, tạo điều kiện phát triển chăn nuôi hàng hóa và lưu thông sản phẩm động vật.

Đến tháng 6/2026, toàn tỉnh đã xây dựng và được công nhận 25 cơ sở, vùng an toàn dịch bệnh đối với các bệnh Lở mồm long móng, Dịch tả lợn cổ điển, Viêm da nổi cục, Tụ huyết trùng, Newcastle và bệnh Dại; trong đó có 09 vùng an toàn bệnh Dại trên đàn chó và 16 cơ sở chăn nuôi an toàn dịch bệnh.

Các cơ sở được chứng nhận cơ bản duy trì các điều kiện an toàn sinh học, tiêm phòng, giám sát dịch bệnh và vệ sinh tiêu độc khử trùng. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng sản phẩm, thúc đẩy liên kết sản xuất, tiêu thụ và từng bước hình thành các vùng chăn nuôi an toàn.

Trong giai đoạn thực hiện Luật Thú y, khi dịch bệnh phát sinh, tỉnh đã kịp thời tổ chức khoanh vùng, xử lý ổ dịch, tiêu độc khử trùng, kiểm soát vận chuyển và tiêu hủy động vật mắc bệnh, nghi mắc bệnh theo quy định.

Từ ngày 01/7/2016 đến ngày 31/7/2026, toàn tỉnh đã tiêu hủy 204.195 con động vật, với tổng khối lượng khoảng 10.649,21 tấn. Để chia sẻ khó khăn với người chăn nuôi, tỉnh đã thực hiện các chính sách hỗ trợ thiệt hại do dịch bệnh với tổng kinh phí khoảng 71,75 tỷ đồng, tập trung chủ yếu hỗ trợ tiêu hủy lợn mắc Dịch tả lợn Châu Phi. Sau khi dịch bệnh được khống chế, người dân được hướng dẫn vệ sinh, tiêu độc chuồng trại, áp dụng chăn nuôi an toàn sinh học và tái đàn, từng bước khôi phục sản xuất.

Tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm và quản lý hoạt động thú y

Công tác thanh tra, kiểm tra được thực hiện thường xuyên, tập trung vào những lĩnh vực có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng chăn nuôi, an toàn dịch bệnh và an toàn thực phẩm.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, từ năm 2020 đến ngày 30/7/2026, các cơ quan chức năng đã thực hiện 38 cuộc thanh tra, kiểm tra, kiểm tra 220 cá nhân; phát hiện 36 trường hợp vi phạm, ban hành 36 quyết định xử phạt với tổng số tiền 202,5 triệu đồng.

Trong lĩnh vực thú y, từ ngày 01/7/2016 đến ngày 30/7/2026, các cơ quan chức năng đã thực hiện 234 cuộc thanh tra, kiểm tra, kiểm tra 158 tổ chức và 662 cá nhân; phát hiện 274 tổ chức, cá nhân vi phạm, ban hành 272 quyết định xử phạt, với tổng số tiền xử phạt 683,767 triệu đồng; chuyển 01 vụ việc và 02 đối tượng sang cơ quan điều tra xử lý theo quy định.

Cùng với đó, công tác quản lý thuốc và hành nghề thú y được duy trì. Trong giai đoạn 2016 - 2026, tỉnh đã cấp 182 giấy chứng nhận liên quan đến hoạt động buôn bán thuốc thú y; hiện có 109 cơ sở buôn bán thuốc thú y đang hoạt động. Toàn tỉnh cũng đã cấp 317 Chứng chỉ hành nghề thú y cho các cá nhân đủ điều kiện.

Trong thời gian tới, tỉnh tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách; củng cố năng lực quản lý và hệ thống thú y cơ sở; tăng cường giám sát, cảnh báo và phòng, chống dịch bệnh; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu chăn nuôi, thú y; khuyến khích phát triển chăn nuôi an toàn sinh học, bảo vệ môi trường và xây dựng các vùng an toàn dịch bệnh.

Qua đó, từng bước nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm chăn nuôi, kiểm soát tốt dịch bệnh, bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và tạo nền tảng phát triển ngành chăn nuôi của tỉnh theo hướng an toàn, bền vững và thích ứng với yêu cầu quản lý trong tình hình mới./.

Bích Diệp